Leergang De gemeentejurist binnen een dynamische, complexe bestuurlijke context

Opleiding Responsief Bestuur en Recht banner

Gemeentejuristen bevinden zich in een spanningsveld van interesses, verwachtingen, eisen en belangen van allerlei deelnemers in de publieke sector. Met name gemeentejuristen die wat verder in hun loopbaan zijn, komen vaak voor uitdagingen te staan waarbij het simpelweg toepassen van het juridisch kader niet de gewenste uitkomst biedt.

GfS_minibannerBinnen en buiten de gemeentelijke organisatie bevinden zich actoren zoals politici, maatschappelijke organisaties, burgers en marktpartijen die ieder denken en handelen vanuit hun eigen perspectieven; van politiek tot economisch, van juridisch tot technisch. Als gemeentejurist laveert u tussen deze vaak botsende perspectieven in. Het kan daarbij verleidelijk zijn om met name te denken vanuit wat mag of moet, maar juist wanneer u in een complexe bestuurlijke context tot oplossingen wilt komen die voor de betrokken actoren werken en acceptabel zijn, is het van belang om ook te kijken naar het ‘willen’ en ‘kunnen’.
 

Leerdoelen & doelgroep

Over mogen, moeten, willen en kunnen; een voorbeeld uit de praktijk
Bij drugsoverlast stelt de wet grenzen aan de interventies die de gemeente mag doen. Maar het mogen of moeten van de wet zegt nog weinig over wat de gemeente wil en kan. Is het zinvol om te interveniëren bij een bepaald geval van drugsoverlast of maak je het dan alleen maar erger? En lukt het wel: heb je de capaciteit? De overlastgevers reageren ook weer, gaan die niet gewoon ergens anders naartoe, het waterbedeffect?

Bestuursrechtelijke en bestuurskundige benadering gemeentejuristIn deze leergang komen maatschappelijke veranderingen waarmee de gemeentejurist te maken heeft uitgebreid aan de orde. Er is aandacht voor veranderingen die spelen in het sociale domein (zoals maatschappelijke ondersteuning en participatie van alle burgers in de samenleving), de kwaliteit van de leefomgeving in de gemeente en lokale veiligheid. Hoe kan effectief op de verschillende beleidsterreinen worden gehandeld met inachtneming en gebruikmaking van de juridische kaders? Hoe opereert u als gemeentejurist integer én effectief binnen een dynamische, complexe bestuurlijke context en hoe gaat u verantwoord om met alle participanten: burgers, politici, bestuurders en collega’s? En hoe beschermt u dan ook juridische noties als rechtsgelijkheid, rechtszekerheid en zorgvuldigheid in besluitvorming?

Deze leergang behandelt niet alleen de juridische bevoegdheden die wet- en regelgeving aan de gemeente heeft gegeven, maar vooral ook de sociale en organisatorische context waarbinnen de gemeentejurist moet opereren: welke mogelijkheden zijn er, welke alternatieven zijn er? Er wordt diepgaand inzicht geboden in de wensen en belangen van gemeentelijke politici, bestuurders, collega’s en burgers. Zo leert u om vanuit verschillende perspectieven naar concrete uitdagingen te kijken én te handelen, om zo uw persoonlijke effectiviteit binnen uw dynamische, complexe bestuurlijke werkveld te vergroten. U wordt een partner die op nog hoger niveau strategisch kan adviseren.

Doelgroep
De leergang is bedoeld voor gemeentejuristen en juridische beleidsmedewerkers werkzaam bij de (semi) overheid, zoals bij de gemeente, waterschap, omgevingsdienst en provincie, die hun functie meer inhoud willen geven door meer inzicht in de organisatie waarbinnen zij werken. Daardoor kunnen zij hun juridische kennis tactischer en strategischer inzetten, geven zij de functie van gemeentejurist meer diepgang en opereren zij effectiever.
Geïnteresseerden zonder academische juridische opleiding kunnen zich ook inschrijven voor de leergang op voorwaarde dat zij door andere opleidingen en ervaring deze leergang op academisch niveau kunnen volgen.

Wilt u deelnemen? Stuur dan uw cv aan: vulaw@vu.nl. Uit uw cv blijkt of u door werkervaring voldoende kennis en ervaring hebt om de leergang op juridisch academisch niveau te volgen. Twijfelt u of u over de juiste voorkennis beschikt voor deze leergang? Neem dan contact op met mw. Monique Becker via m.becker@vu.nl of +31 20 59 83694.

Wat kunt u met deze leergang?
De nadruk in deze leergang ligt op de behoorlijke én effectieve toepassing van het bestuursrecht binnen de maatschappelijke en politiek-bestuurlijke context waarin de gemeentejuristen werken. In zes bijeenkomsten van een dag wordt behandeld hoe het bestuursrecht toegepast kan worden binnen een aantal belangrijke taakvelden van de gemeente. Het gaat daarbij vooral om het ontdekken van creatieve mogelijkheden en alternatieven binnen de toepassing van het bestuursrecht zodat de gemeentejurist een partner is die rekening houdt met de uiteenlopende belangen van politici, bestuurders en burgers; een partner die op basis hiervan strategisch kan adviseren.
 
In de eerste twee uur van elke bijeenkomst verkrijgt u sociaalwetenschappelijke/bestuurskundige inzichten in maatschappelijke en politiek-bestuurlijke omgeving waarbinnen u als gemeentejurist moet werken. Uw docenten zijn wetenschappelijke experts van de VU (Faculteit Sociale Wetenschappen) die veel kennis hebben van de gemeentelijke problematiek en die onderzoek hebben gedaan naar allerlei oplossingen. U krijgt niet alleen overzicht over wat ‘moet’ of ‘mag’ (de strikt juridische invalshoek) maar ook wat een gemeente ‘wil’ en ‘kan’. U krijgt hierbij bestuurskundige inzichten die u helpen om uw verdiepte juridische kennis effectief toe te passen binnen een maatschappelijke en politiek-bestuurlijke omgeving. U leert hierbij hoe het bestuursrecht kan worden toegepast in een maatschappelijke context waarin burgers overheidsbeslissingen niet zomaar accepteren en in een politieke context waarin politici en bestuurders willen dat gemeentejuristen met hen meedenken en niet slechts ‘tegendenken’.
 
In de volgende twee uur verdiept u uw juridische kennis van het bestuurs(proces)recht waarbij vooral aandacht wordt besteed aan de meerdere mogelijkheden en alternatieven die het bestuursrecht biedt voor het vinden van juridische oplossingen. Het bestuursrecht als middel en niet als doel. De docenten zijn juridische experts van de VU (Faculteit Rechten) die veel kennis hebben van de werking van het bestuursrecht binnen gemeenten en die vooral geïnteresseerd zijn in het vinden van creatieve en goede bestuursrechtelijke oplossingen.

In de laatste twee uur vindt er een casuïstische behandeling plaats van concrete praktijkproblemen waarbij met ieders inbreng en met behulp van de eerdere inzichten van die dag concrete oplossingen worden ontwikkeld. Deze werkwijze is een vorm van action based learning waarbij u als gemeentejurist concreet aan het werk bent met behulp van wat u weet uit uw eigen werk. De docenten zijn experts practitioners die de gemeentelijke praktijk heel goed kennen en als inzet hebben om effectieve juridische oplossingen te ontwikkelen voor complexe maatschappelijke kwesties die op gemeentelijk niveau spelen.

Leerdoelen
Met deze leergang houdt u uw kennis en vaardigheden scherp en actueel:
  • Doordat u zowel vanuit een juridische als bestuurskundige/sociaal-wetenschappelijke invalshoek met het bestuursrecht en praktijkcasussen aan de slag gaat, kunt u effectiever opereren in een maatschappelijke en politiek-bestuurlijke omgeving. De functie van gemeentejurist krijgt een extra dimensie;
  • U leert hoe het zelf denken in doelstellingen helpt bij het traceren van meerdere oplossingsopties waarbij u maximaal gebruik maakt van de opties die het bestuursrecht biedt. Hierdoor leert u om op nog strategisch niveau te adviseren;
  • De leergang bestrijkt een aantal belangrijke taakvelden van de gemeentelijke overheid waardoor u een integraal overzicht krijgt van de meerdere mogelijkheden om het bestuursrecht effectief in te zetten;
  • U krijgt dieper inzicht in hoe te handelen in veelvoorkomende situaties in het werkveld van juristen, beleidsmedewerkers en bestuurders bij gemeenten;
  • U breidt uw handelingsmogelijkheden in uw dagelijkse werkpraktijk uit en versterkt uw persoonlijk functioneren.

Programma & docenten


De docenten bestaan uit zowel juristen als ook sociale wetenschappers die samen steeds opnieuw de spanning tussen het juridisch kader en de maatschappelijke laten zien en hoe u daarin effectief kunt handelen.

In de leergang starten we met de juridisch kaders waarin gemeentejuristen werken. U krijgt te zien hoe deze kaders onder druk staan door maatschappelijke veranderingen en wat voor uitdagingen dat vormt voor u als gemeentejurist. Vervolgens bespreken we in drie bijeenkomsten op welke manier u op deze uitdagingen kunt reageren: integer, marktgericht (waar dat is geïndiceerd) en oplossingsgericht. Hierbij bespreken we ook de competenties die u als gemeentejurist kunt ontwikkelen om behoorlijk en integer te handelen in een steeds veranderende maatschappelijke omgeving.

Programma en planning van de leergang
1. de behoorlijke gemeente
2. de effectieve gemeente (omgaan met ‘wicked problems’)
3. de integere gemeente
4. de marktgerichte gemeente
5. de oplossingsgerichte gemeente
6. Afsluitend college met presentaties en borrel

Wanneer zijn de colleges?
De leergang start op vrijdag 20 november 2020 en bestaat uit zes colleges van ieder 6 uur, m.u.v. het laatste college dat ca. 4 uur duurt met aansluitend een borrel.
Bekijk een uitgebreid overzicht van alle bijeenkomsten en onderwerpen bij programma-omschrijving.
Een overzicht met alle data en thema's van de bijeenkomsten treft u aan in de planning najaar 2020.
Let op: data onder voorbehoud. Per e-mail ontvangt u uiterlijk zes weken voor aanvang van de leergang de meest recente versie van deze planning.
 
Cursusleiding en docenten
De leergang staat onder leiding van prof. dr. Richard Neerhof, hoogleraar Bestuursrecht bij de Vrije Universiteit Amsterdam (winnaar docentenprijs 2018) en dr. Duco Bannink, universitair hoofddocent Bestuurskunde bij de Vrije Universiteit Amsterdam (winnaar prijs Innovatief onderwijs FSW 2019). De juridische docenten, de sociaalwetenschappelijke/bestuurskundige docenten en de casusdocenten zijn allemaal gespecialiseerd in het functioneren van de gemeente en decentrale overheden en doe onderzoek naar het zo effectief mogelijk functioneren van decentrale overheden.
Hier vindt u een overzicht met  alle vaste docenten die betrokken zijn bij deze leergang.

In de media
Bekijk hier het artikel van Richard Neerhof en Duco Bannink (pagina 28) dat in maart is verschenen in het themamagazine 'De zelforganiserende overheid' van Publiek Denken.

Werkwijze
De algemene bestuursrechtelijke leerstukken en de toepassing van het bestuursrecht komen in deze leergang aan de orde vanuit het perspectief van de handelingspraktijk van de gemeentejurist en de problemen waarmee hij/zij te maken heeft. Er is veel aandacht zijn voor de manier waarop de gemeentejurist als professional op een effectieve manier tegemoet kan treden aan politici, bestuurders, burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties. De aanpak is interactief, met inbreng van de expertise en ervaringen van de deelnemers.

De leergang is zeer praktisch ingestoken en bestaat uit zes bijeenkomsten, waarin steeds een ander onderwerp centraal staat. Voorafgaand aan iedere bijeenkomst ontvangt u literatuur en krijgt u een relevante praktijkcasus voorgelegd om alvast buiten de bijeenkomsten met de stof te oefenen; deze dient met name ter ondersteuning en wordt niet altijd in het college behandeld. 

In de eerste vier uur van de bijeenkomst behandelen een docent bestuursrecht en een docent bestuurskunde de voor de casus benodigde bestuurs(proces)rechtelijke en bestuurskundige inzichten. In de laatste twee uur werkt u aan de hand van de verworven inzichten samen met een docent uit het werkveld (een expert practitioner met veel kennis van de gemeentelijke praktijk) en uw medecursisten de casus uit. Door het intensieve karakter van de leergang zijn er maximaal 25 plaatsen beschikbaar.

Het onderwijs wordt tijdens de leergang ondersteund door de digitale leeromgeving Canvas. Hierop vindt u aanvullingen op literatuur, presentaties en andere relevante stukken. Zo blijft u op de hoogte van wat er speelt op het gebied van het bestuursrecht.

Reflectieverslag
Tijdens de leergang maakt u aan de hand van de inhoudelijke en praktische kennis die u heeft verkregen een verslag met een reflectie op uw professioneel handelen in uw eigen werksituatie. Vragen over dit reflectieverslag kunt u tijdens de bijeenkomsten aan de docenten stellen. Op aanvraag is daarnaast zonder meerkosten een individueel feedbackgesprek mogelijk.

Hoeveel tijd kost het?

In vier maanden tijd volgt u vijf bijeenkomsten van zes uur verdeeld over vijf dagen met steeds een aantal weken tijd ertussen. U bereidt zich hierop voor door de vakliteratuur over het te behandelen onderwerp te lezen. Deze voorbereiding kost u ongeveer vier tot zes uur per college. 

Waarom deze leergang?

Unieke combinatie van juridische en sociaalwetenschappelijke inzichten gecombineerd met action learning door de behandeling van casussen
Voor deze leergang hebben de Faculteit der Rechtsgeleerdheid en de Faculteit der Sociale Wetenschappen van de Vrije Universiteit de handen ineengeslagen.
De uitdagingen waarvoor gemeentejuristen in de praktijk staan, kunnen niet alleen aangepakt worden vanuit juridische, bestuursrechtelijke kennis. Dieper inzicht in de manier waarop een gemeentelijke organisatie functioneert en hoe politici en bestuurders opereren en hoe burgers reageren is uiterst belangrijk. Gemeentejuristen kunnen met dat inzicht het bestuursrecht effectiever inzetten en zijn daarmee een waardevoller partner voor bestuurders, politici en burgers. Wanneer gemeentejuristen beschikken over inzichten vanuit meerdere invalshoeken en het daarbij behorende brede handelingsrepertoire, kunnen zij responsief en effectief opereren in een maatschappelijke en politiek-bestuurlijke omgeving.

FSWlogo    FdRlogo

Hieronder lichten de twee cursusleiders het nut en de noodzaak van deze leergang toe.

“Gedegen kennis van het recht is nodig om een juridische functie bij een gemeente adequaat te vervullen, of het nu gaat om het maken van beschikking, het voorbereiden van beslissingen op bezwaar of het maken van verordeningen, plannen of beleid. Daarnaast is het van belang dat een gemeentejurist effectief kan handelen, zoals bij het adviseren van bestuurders en in het contact met burgers. Hoe zorgt een gemeentejurist ervoor dat een bestuurder de juridische risico's die aan een beslissing kleven meeweegt in de besluitvorming? Op welke manier komt deze daadwerkelijk in gesprek met een bestuurder, die zich door meer overwegingen laat leiden dan de juridische, zoals politieke haalbaarheid, doelmatigheid en sociale aanvaardbaarheid? Hoe kan een gemeentejurist  oplossingsgericht zijn in het contact met burgers die iets van de gemeente willen, zonder dat geschreven en ongeschreven regels van bestuursrecht met voeten worden getreden? De huidige gemeentejurist heeft niet alleen een gedegen juridische kennis nodig, maar ook sociaalwetenschappelijke inzichten en communicatieve vaardigheden om de mogelijkheden van de eigen functie binnen de gemeentelijke organisatie beter te benutten. Deze leergang reikt de cursisten daartoe het gereedschap aan!”

-    Prof. dr. Richard Neerhof, hoogleraar Bestuursrecht bij de Vrije Universiteit Amsterdam

“Als bestuurskundige denk ik dat een leergang De gemeentejurist van de toekomst: het toepassen van het bestuursrecht in gesprek met politici, bestuurders en burgers een enorme meerwaarde heeft voor gemeentejuristen. Het recht stuurt ons in wat mag, maar om beleid te maken, is het ook relevant om in beeld te hebben wat we kunnen en wat we willen. Mogen, kunnen en willen zijn de drie mechanismen die ons handelen sturen. De Omgevingswet, bijvoorbeeld, biedt veel ruimte (mogen), maar hoe vullen we die ruimte in, welk beleid gaan we voeren (willen) en zijn we inderdaad in staat om het handelen van maatschappelijke actoren zo te sturen dat we een wenselijke uitkomst krijgen (kunnen). Het gaat niet alleen om bevoegdheden, maar ook om belangen en beleidsvoorkeuren en om financiële middelen en informatie. In de leergang laten we zien hoe gemeentejuristen deze meerwaarde kunnen gebruiken.”

-    Dr. Duco Bannink, universitair hoofddocent Bestuurskunde bij de Vrije Universiteit Amsterdam

Praktisch & contact

StartDeze leergang start op vrijdag 20 november 2020.
Data bijeenkomstenVrijdag 20 november en 11 december 2020, 8 januari, 5 februari, 5 en 26 maart 2021.
Data onder voorbehoud van wijzigingen.
Inschrijven    
Via het online inschrijfformulier.
LocatieHoofdgebouw VU, De Boelelaan 1105 in Amsterdam (op de Zuidas).
Dagindeling
09.30-10.00 uur: ontvangst met koffie en thee
10.00-12.00 uur: aanvang college
12.00-12.45 uur: pauze (met lunch)
12.45-14.45 uur: vervolg college
14.45-15.00 uur: pauze
15.00-17.00 uur: aanvang college
PlanningPlanning najaar 2020
CursusleidingDe leergang staat onder leiding van prof. dr. Richard Neerhof, hoogleraar Bestuursrecht bij de Vrije Universiteit Amsterdam (winnaar docentenprijs 2018) en dr. Duco Bannink, universitair hoofddocent Bestuurskunde bij de Vrije Universiteit Amsterdam.
Docenten
Hier vindt u een overzicht met de cursusleiders en alle vaste docenten die betrokken zijn bij deze leergang.
GroepsgrootteMaximaal 25 deelnemers.
PrijsKortingsbanner SoGU betaalt voor deze leergang € 2975,- (prijs 2020). Dit is inclusief cursusmateriaal, consumpties, lunch en literatuur. Deze opleidingskosten zijn vrijgesteld van btw. Bekijk hier onze actuele kortingen.
Vakliteratuur
U ontvangt alle noodzakelijke vakliteratuur van de VU Law Academy.
PuntenPWO20Door het volgen van deze leergang kunt u 20 PWO (puntenstelsel voor de blijvende vakbekwaamheid van wetgevings­ en overheidsjuristen) punten behalen.
Hoe werkt het puntenstelsel van de blijvende vakbekwaamheid van de wetgevings- en overheidsjuristen?

Deze leergang valt onder het hoofdrechtsgebied Bestuursrecht volgens de Nederlandse Orde van Advocaten.
CertificaatVolgt u deze leergang dan krijgt u een certificaat wanneer u bij 4 van de 5 colleges aanwezig bent geweest, een reflectieverslag heeft geschreven van minimaal 300 woorden, en een presentatie heeft gegeven tijdens de laatste bijeenkomst.
Gerelateerd aanbod    
Juridisch schrijven en argumenteren 
Helder en overtuigend beschikkingen schrijven voor juristen
-Actualiteiten WGR
- Actualiteiten omgevingsrecht
- Conflicthantering voor juristen
- Actualiteiten bestuurs(proces)recht
Leergang Leergang Wetgevingstechniek voor gemeentejuristen
Leergang Effectieve conflicthantering, onderhandelen en mediation voor juristen
Leergang Governance van Samenwerkingsverbanden voor overheidsjuristen en beleidsadviseurs
- Leergang Sport & Recht
VU School of Governance leergangen:
-    Opleiding Bouwen van veilige wijken
-    Leergang De gemeentejurist binnen een dynamische, complexe bestuurlijke context
-    Opleiding Sturen en leidinggeven vanuit vertrouwen
-    Opleiding De aanpak van ondermijning en het opbouwen van weerbaarheid: veiligheid en veerkracht in een democratische rechtsstaat
Veelgestelde vragen
Ga hier naar de veelgestelde vragen.
Monique BeckerHeeft u na het lezen van onze brochure nog vragen over de inhoud of opzet van de leergang?
Neem dan contact op met mw. Monique Becker via m.becker@vu.nl of +31 20 59 83694.
Ilse HerweijerHeeft u vragen over plaatsing of betaling?
Bel of mail dan naar Ilse Herweijer via vulaw@vu.nl of +31 20 59 86255.