De procedure voor de totstandkoming van een medisch deskundigenbericht

De procedure die expertiserend artsen moeten volgen bij de totstandkoming van een medisch deskundigenbericht kan tamelijk ingewikkeld zijn. In de wet staat alleen dat deskundigen beide partijen in de gelegenheid moeten stellen om 'opmerkingen te maken en verzoeken te doen' (artikel 198 lid 2 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering). Niet duidelijk is echter hoe vaak, op welk moment en op welke wijze de deskundige partijen daartoe de gelegenheid moet bieden. Ook kan de vraag rijzen of zij in die fase ook nog op elkaars opmerkingen en verzoeken mogen reageren. Voorts is niet altijd duidelijk welke opmerkingen en verzoeken de deskundige in behandeling moet nemen en wat de grenzen zijn van het recht van partijen om opmerkingen te maken en verzoeken te doen. In de praktijk roept dit de nodige vragen op. Hoe moeten deskundigen bij de totstandkoming van het deskundigenbericht precies vorm geven aan het in acht te nemen beginsel van hoor en wederhoor? In hoeverre werken ook andere beginselen van behoorlijk procesrecht voor hen door? En wat geldt indien niet de rechter, maar partijen op gezamenlijk verzoek een deskundigenbericht vragen?

Expertise op verzoek van de rechter
Tot voor kort kon er veel verschil bestaan in de aanwijzingen die rechtbanken en gerechtshoven gaven aan de door hen benoemde deskundigen voor wat betreft de te volgen werkwijze. Daar is verandering in gekomen doordat de Raad voor de rechtspraak een Leidraad Deskundigen in Civiele Zaken heeft ontwikkeld die de gerechten kunnen gebruiken om de deskundigen voor te lichten. Daarnaast wordt de deskundige nog wat extra houvast geboden door een bij de Leidraad behorend Model deskundigenbericht. Specifiek voor de medische deskundige bestaat inmiddels de Richtlijn Medisch Specialistische Rapportage van de Werkgroep Medisch Specialistische Rapportage (WMSR) en de KNMG, die eveneens de nodige aanwijzingen bevat over de te volgen procedure en de opbouw van het rapport.  

Expertise op verzoek van partijen
Buiten rechte is problematisch dat de expertiserend artsen niet of nauwelijks door de betrokken juristen worden voorgelicht over de te volgen werkwijze. Vaak wordt volstaan met een aantal summiere vingerwijzingen in de zogeheten 'aanbiedingsbrief' aan de expertiserend arts. Voor het overige wordt alles aan de arts overgelaten. Ook de achtergronden van de expertise worden meestal niet toegelicht.  

Blokkeringsrecht
Sinds 2004 is de procedure voor het uitbrengen van een medisch deskundigenbericht nog aanzienlijk ingewikkelder geworden door het arrest van de Hoge Raad van 26 maart 2004 (X/Levob) Hierin is beslist dat het zogenaamde blokkeringsrecht van toepassing is op door de rechter gelaste deskundigenberichten in civiele letselschadezaken. Dit betekent dat de betrokkene het recht heeft om als eerste de uitslag en de gevolgtrekking van een medische expertise te vernemen en desgewenst te beslissen of het rapport aan anderen mag worden toegezonden of niet. De expertiserend artsen krijgen hierdoor te maken met een eenzijdig inzagerecht, dat wil zeggen een recht dat alleen geldt voor de onderzochte persoon, terwijl zij verder in hun werkwijze steeds tegelijkertijd met beide partijen dienen te communiceren op grond van het beginsel van hoor en wederhoor.

Correctierecht
In de praktijk bestaat daarnaast ook onduidelijkheid over de vraag of betrokkenen op grond van de Wet Bescherming Persoonsgegevens en de daarop gebaseerde KNMG handleiding voor artsen inzake privacywetgeving en het omgaan met patiëntgegevens een zogeheten 'correctierecht' hebben en zo ja, hoe dit zich dan verhoudt tot het blokkeringsrecht.

Aanbeveling voor de procedure voor de totstandkoming van een medisch deskundigenbericht
Om deze redenen heeft de Projectgroep medische deskundigen een Aanbeveling ontwikkeld voor de procedure voor de totstandkoming van een medisch deskundigenbericht. Met deze Aanbeveling wordt beoogd om expertiserend artsen op concreet niveau een chronologisch stappenplan te bieden voor de werkwijze die zij het beste zouden kunnen volgen bij het verrichten van een medische expertise. Daarnaast zijn er een aantal modelbrieven opgenomen die expertiserend artsen kunnen gebruiken als basismodel in hun correspondentie met belangenbehartigers en betrokkenen. Deze Aanbeveling kan onderaan op deze pagina worden gedownload. Zij is geen eindproduct maar een studiemodel dat onderwerp is van een voortgaand debat over een optimale procedure voor medische expertises. Met enige regelmaat worden aanpassingen doorgevoerd. Voor een bespreking van de achtergronden van deze Aanbeveling, alsmede voor een toelichting op een aantal onderwerpen uit daaruit, zie M.H. Elferink Aanbeveling voor de procedure voor een medisch deskundigenbericht, TVP 2005 (2), pp. 40-48.  

Download hier de Aanbeveling voor de procedure voor de totstandkoming van een medisch deskundigenbericht 
Download Aanbeveling procedure medisch deskundigenbericht.  

Vragen of suggesties?
Neem contact op met de secretaris van de Projectgroep.