Vertrouwen en wantrouwen in de rechtsstaat

Op 1 november promoveert Liesbeth Hulst met haar proefschrift over de vertrouwensband tussen diverse bevolkingsgroepen en de rechtsstaat en gevestigde orde.

24-10-2017 | 15:00

Onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam toont aan dat er sprake is van heimelijk wantrouwen tegen Nederlandse rechters onder burgers met een lagere opleiding. Deze afkeer wordt verborgen gehouden tegenover interviewers van de universiteit, maar wordt wel geuit tegen interviewers van een ROC. De universiteit zou deel uit maken van de gevestigde orde en behoort niet tot de levenssfeer van lager opgeleiden.

Vertrouwen in de rechtsstaat is van groot belang omdat het hier van af hangt of de samenleving zich wel houdt aan wat de overheid haar opdraagt. Zonder dit vertrouwen komt het functioneren van het rechtssysteem en de overheid in gevaar. Promovenda Liesbeth Hulst toont met haar onderzoek aan dat er minder bekend is over het vertrouwen en wantrouwen in het recht dan werd gedacht. Uit haar onderzoek blijkt dat dit komt omdat dit soort peilingen vaak worden gedaan door organisaties die behoren tot de gevestigde orde. Mensen die niet tot de status quo behoren verbergen hun afkeer van het establishment tegen deze organisaties. “We zagen bijvoorbeeld dat moslima's hun onvrede over personen die geen moslim zijn en de Nederlandse samenleving verborgen houden tegen een interviewster die tot de meerderheid in dit land behoort en geen hoofddoek draagt.”, Aldus Hulst.

De indruk die uit opinie- of verkiezingspeilingen ontstaat kan volgens Hulst onvolledig zijn omdat deze doorgaans worden uitgevoerd door organisaties die behoren tot de gevestigde orde. De afkeer van de elite wordt verborgen gehouden tegen deze organisaties. Dit verklaart bijvoorbeeld ook dat de meeste peilbureau’s faalden de winst van anti-establishment kandidaat Donald Trump en de uitslag van het Brexit referendum te voorspellen. Hulst toont aan dat deze verborgen afkeer tegen het establishment ook speelt in Nederland. Het verminderd vertrouwen in de rechtsstaat kan volgens het empirische proefschrift van Hulst worden weggenomen als mensen zich in hun persoonlijke ervaring met individuele rechters eerlijk en rechtvaardig behandeld voelen.