Landelijke Strafrechtsdag 2019

21-06-2019

10:30-17:00

Hoofdgebouw Vrije Universiteit Amsterdam - Agora 1

Strafrecht aan de Amstel

Secretariaat van de afdeling Strafrecht & Criminologie: landelijkestrafrechtsdag.rch@vu.nl

Faculteit der Rechtsgeleerdheid

Rechten

Overig

Op vrijdag 21 juni 2019 organiseert de afdeling Strafrecht & Criminologie van de Vrije Universiteit Amsterdam de Landelijke Strafrechtsdag 2019 voor zustervakgroepen en andere genodigden (wetenschappers en personen die werken in de strafrechtelijke praktijk). De Vrije Universiteit Amsterdam staat voor ‘Law in Action’; een kritische en constructieve bestudering van het recht zoals dat in de praktijk wordt toegepast. In de middag verzorgen onderzoekers van de Vrije Universiteit workshops onder de titel ‘Strafrecht aan de Amstel’, waarin zij met de deelnemers in discussie gaan over uiteenlopende actuele strafrechtelijke thema’s. Daaraan voorafgaand worden in de ochtend twee plenaire voordrachten gehouden, waarin respectievelijk één onderwerp vanuit zowel een praktisch, als wetenschappelijk oogpunt zal worden belicht. 

Programma

10.30 – 11.00Ontvangst met koffie en thee
11.00 – 11.15Welkomstwoord Abhijit Das
11.15 – 12.15Plenaire lezing en discussie met Olivier Dutilh (hoofd regionale recherche Amsterdam), Lonneke Stevens & Marianne Hirsch Ballin
12.15 – 13.15Lunch
13.30 – 14.30Workshopronde 1
14.30 – 14.45Pauze
14.45 – 15.45Workshopronde 2
16.00 – 17.00Afsluitende borrel

Workshops

1. ‘Geef mij nu je angst, ik geef je er hoop voor terug’: over wat de ‘vroegsporing’ kan leren van André Hazes(Abhijit Das)
Op de zogeheten ‘vroegsporing’ – het overheidshandelen in de fase voorafgaand aan de verdenking dat is gericht op de ontdekking van strafbare feiten en het beheersen van veiligheidsrisico’s – krijgt het strafprocesrecht maar moeilijk grip. Methoden als ‘dynamische verkeerscontroles’ en ‘predictive policing’ die onder omstandigheden tot de ‘vroegsporing’ gerekend kunnen worden, zijn in het Wetboek van Strafvordering niet terug te vinden. De rechtspositie van de burger die aan de ‘vroegsporing’ wordt onderworpen is schimmig. En de mogelijk onwenselijke maatschappelijke effecten van het overheidshandelen in deze fase – die ook spelen wanneer de concrete inbreuk op rechten van individuele burgers beperkt blijft – maken nauwelijks onderdeel uit van het juridische discours. In deze workshop wordt aan de hand van enkele stellingen een discussie gevoerd over de risico’s die zijn verbonden aan een (toenemende) inzet van de ‘vroegsporing’ – zoals de stigmatisering van groepen burgers – en de rol van het strafprocesrecht bij de normering van deze fase.
2. I Amsterdamned? Eigen schuld aan de Amstel (Robert Jansen)
Amsterdam staat internationaal bekend als party capital en als liberale vrijstad van drank en verdovende middelen, wat gepaard gaat met uitgaansgeweld, drugsincidenten en georganiseerde misdaad. In strafzaken over dergelijke feiten wordt geregeld een beroep gedaan op strafuitsluitingsgronden. Onder invloed zijn mensen nog wel eens wat minder voorzichtig, en de persoonlijke keuzevrijheid waarvan in het strafrecht wordt uitgegaan, kan behoorlijk zijn beteugeld door de druk die vanuit de gewelddadige criminele organisatie op de verdachte is uitgeoefend. Maar als de verdachte zelf een aandeel heeft gehad in het ontstaan van de klemmende situatie, rijst de vraag of strafuitsluiting aangewezen is. Eigen schuld wordt onder de noemer ‘culpa in causa’ in de Nederlandse rechtspraktijk breed aanvaard als verwerpingsgrond voor strafuitsluiting. Tegelijkertijd is weinig aandacht besteed aan de vraag waarom eigen schuld de toepassing van een strafuitsluitingsgrond zou moeten blokkeren en of dat op dezelfde wijze zou moeten gebeuren bij verschillende strafuitsluitingsgronden. In deze workshop wordt een antwoord gezocht op de vraag wat eigen schuld bij strafuitsluitingsgronden behelst en of dat een uniform leerstuk betreft of dat zij bij elke strafuitsluitingsgrond andere implicaties zou moeten hebben.
3. De juridische resocialisatie van ex-veroordeelden (Sonja Meijer, Victor van der Geest & Lieke Veenstra)
Wanneer, hoe en onder welke voorwaarden stopt iemand een ex-veroordeelde te zijn en zijn diens rechten en plichten gelijk aan die van iedere andere burger? Ex-veroordeelden krijgen te maken met juridische beperkingen die gevolgen hebben voor onder meer het verkrijgen van werk of scholing, een woning en een vergunning. In deze workshop worden rechtsvergelijkende inzichten gepresenteerd voor wat betreft de juridische resocialisatie van ex-veroordeelden.
4. Vijftien jaar overleveringen in Amsterdam (Klaas Rozemond & Vincent Glerum)
Vijftien jaar geleden, op 12 mei 2004, trad de Overleveringswet in werking. De Rechtbank Amsterdam is de enige rechtbank in Nederland die bevoegd is om te beslissen over de uitvoering van Europese aanhoudingsbevelen van rechterlijke autoriteiten uit andere lidstaten van de Europese Unie. In deze workshop zal worden teruggeblikt op de ontwikkelingen in de rechtspraak van de Internationale Rechtshulpkamer van de Rechtbank Amsterdam: van de eerste rechtspraak over mensenrechtenbescherming bij overleveringen en de bijzondere hardheid van overleveringen via de cassaties in het belang der wet door de Hoge Raad tot de recente ontwikkelingen op het gebied van het stellen van prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie over de uitleg van het Kaderbesluit betreffende het Europees aanhoudingsbevel. Ook zal worden gekeken naar de actualiteit (Brexit, mensenrechten in Polen, detentieomstandigheden in andere lidstaten) en de toekomst van het EAB en naar de activiteiten van de wetgever om het Kaderbesluit op correcte wijze te implementeren.
5. ‘Zwijgen is zilver, spreken is goud?’ (Bas de Wilde)
Op 31 mei 2013 wordt aan de Van Boshuizenlaan 12 in Amsterdam ingebroken in een bedrijfspand. Er worden 12 laptops weggenomen. De daders vluchten in een auto. Later wordt die auto stilgehouden. In de kofferbak worden 12 laptops gevonden. Uit de auto springen vier personen. Een daarvan is de verdachte. Hoewel uit de vastgestelde feiten niet blijkt wat hij ten tijde van de inbraak heeft gedaan, wordt hij toch als medepleger veroordeeld. Daarbij is een belangrijke omstandigheid dat hij geen aannemelijke ontzenuwende verklaring heeft afgelegd voor zijn aanwezigheid in de auto. Zo’n bewijsredenering wordt (steeds?) vaker gebruikt. Kan op grond daarvan wel buiten redelijke twijfel worden vastgesteld dat de verdachte het feit waarvoor hij wordt veroordeeld, heeft begaan? Welke grenzen moeten daarbij in acht worden genomen?
6. From ‘1F Exclusions’ to Universal Prosecutions of Asylum Seekers: Reflections on the Dutch Experience (Lachezar Yanev & Maarten Bolhuis)
The civil wars in Syria, Iraq and the wider region prompted a massive forced displacement of people, resulting in the presence of many witnesses, victims and sometimes also perpetrators of international crimes on the territories of, among others, western European states. This has led local immigration authorities to increase efforts to assess the applicability of Article 1F of the 1951 Refugee Convention, which requires excluding asylum seekers from refugee protection upon establishing ‘serious reasons’ to believe that the concerned person has committed war crimes, crimes against humanity, or genocide. Some of these ‘exclusion cases’ have, in turn, further resulted in actual criminal prosecutions, where the courts of the host state will exercise universal jurisdiction to try the suspected perpetrators of such crimes. Indeed, empirical research has shown a dramatic growth in the number of such proceedings in Europe over the past few years.[1] The Netherlands has been a frontrunner in this respect for years. One recent example is the Alemu case, in which the accused – a former Ethiopian asylum seeker who lived for many years in Amstelveen – was convicted for war crimes committed in Ethiopia during the late 1970s.  This workshop will discuss some key findings on 1F exclusion cases from the Netherlands and delve into certain practical and legal doctrinal challenges arising from the criminal prosecution of such cases under the universality principle. [1] TRIAL International et al., ‘Make Way for Justice #4: Universal Jurisdiction Annual Review 2018’, March 2018, pp.5-6; Langer M. and M. Eason, ‘The Quiet Expansion of Universal Jurisdiction’, 30.1 European Journal of International Law (2019). [on file with the authors].

Inschrijven workshops
Klik hieronder om u in te schrijven voor de workshops (dit kan tot en met vrijdag 7 juni).


Informatie
Voor meer informatie over de Landelijke Strafrechtsdag kunt u contact opnemen met het secretariaat van de afdeling Strafrecht & Criminologie via landelijkestrafrechtsdag.rch@vu.nl.  

NB Desgewenst kan aan deelnemers die het bijwonen van een of meer onderdelen van het programma willen koppelen aan opleidingspunten een bewijs van deelname worden verstrekt.